Nasz drugi spacer historyczno-architektoniczny, który odbył się 13 września 2025, był wyjątkowy pod wieloma względami. Nie tylko dlatego, że jego trasa wiodła między jednymi z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Ostrowca Świętokrzyskiego, ale również dlatego, że wydarzenie zostało oficjalnie włączone do ogólnopolskich obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa 2025, znajdując się w gronie zaledwie czterech ostrowieckich inicjatyw wyróżnionych w tym prestiżowym cyklu.
Spacer rozpoczęliśmy w miejscu, które od stuleci przyciąga uwagę swoją elegancją i historią – przy Pałacu Wielopolskich w Częstocicach, otoczonym malowniczym parkiem o powierzchni 2,5 hektara. Dawna rezydencja arystokratyczna, zbudowana w stylu eklektycznym, zachwyca monumentalnym portykiem podjazdowym, herbami rodowymi Wielopolskich i Laskich oraz niezwykłą harmonią proporcji. Dziś mieści się tu Muzeum Historyczno-Archeologiczne, które gromadzi świadectwa bogatej przeszłości regionu.
To właśnie spod pałacowych kolumn wyruszyliśmy w trasę, by przemierzyć przestrzeń, w której historia styka się z codziennością. Po drodze rozmawialiśmy o rozwoju przemysłowym Ostrowca, wpływie rodu Wielopolskich na lokalną gospodarkę oraz o architektonicznych detalach, które zdradzają klasę i gust dawnych właścicieli.
Uczestnicy poznawali bądź przypominali sobie takie pojęcia jak boniowanie, lizena, pilaster czy kroksztyn. Brzmi obco? Nie dla uczestników naszych spacerów! Dzięki praktycznym przykładom każdy z tych terminów zyskał konkretny obraz – można było zobaczyć, jak te pojęcia „ożywają” w przestrzeni miasta.
Spacer zakończyliśmy przy dawnym pałacyku myśliwskim Wielopolskich, znanym dziś jako Hotel „Pałac Tarnowskich”. To obiekt, który – choć zmodernizowany – zachował część pierwotnego charakteru i nadal przypomina o świetności dawnej rezydencji.
Podczas wędrówki uczestnicy mieli okazję porozmawiać z historykami i pasjonatami dziedzictwa o tym, jak w architekturze odbija się tożsamość społeczna, zmieniające się mody i ambicje kolejnych pokoleń mieszkańców Ostrowca. Spacer stał się swoistą lekcją czytania miasta – nauką patrzenia na budynki jak na świadków przeszłości, którzy wciąż mają nam coś do powiedzenia.
Zwieńczeniem wydarzenia były wspólne refleksje i rozmowy o tym, jak ważne jest zachowanie pamięci o lokalnej architekturze, nawet jeśli nie wszystkie budynki przetrwały próbę czasu w idealnym stanie. Bo każda fasada, każde zdobienie i każdy fragment cegły to cząstka historii miasta, które wciąż się rozwija, nie zapominając o swoich korzeniach.